سال 3، شماره 2 - ( پاییز و زمستان 1396 )                   جلد 3 شماره 2 صفحات 17-31 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


دانشگاه فنی و حرفه‌ ای قم ، msnarighomi@ut.ac.ir
چکیده:   (487 مشاهده)
این نوشتار در پی یافتن عاملی است که سبب شده تا در روزگار معاصر نتوان «اسلامی» بودن معماری را از «غیراسلامی» بودن تشخیص داد. این امر فقط متوجه معماری‌های غیرمذهبی نیست، بلکه مسأله در جایی است که طراحان یا نظریه‌پردازان، معماری را به اسلام منتسب می‏‌کنند. برای یافتن علت، موضوع در دو بخش یعنی بررسی نظریات و بررسی رویّه‌های عملیِ طراحی ارائه شده است. در نقد رویّه‌های نظری، سه گرایش اصلی نظری ‒‏گرایش عرفانی، گرایش فقهی و رویکرد اصول‌گرا ‏در تبیین معماری اسلامی به نقد گذاشته شده است. تفوق ارزش‏‌های نهاد معمارانه بر ارزش‏‌های اسلامی و دید حداقلی به اسلام، ویژگی مشترک این رویکردهای نظری است. این ویژگی‌ها در بخش عملی، با تمرکز بر طراحی مسجد در دوران تاریخی و دوران معاصر، اسلامیت طرح‏‌ها در هر دو بازه به چالش گذارده شده است. در این بخش، منتهی‏‌ شدن سیر عرفانی در تحلیل مسجد به امکان نوگرایی حداکثری در قالب واسازی مفاهیم دینی، با استناد به آثار نشان داده شده است. در پایان معضل اصلی در همۀ این گرایش‌های نظری و عملی تحت عنوان «اسلام از معماری چه می‌خواهد» طرح و بحث شده است. از دید این نوشتار، راه‌‏حل موضوع، جانشانی یک سؤال ساده است: اسلام از معماری چه می‏‌خواهد؟ و این سؤالی است در مقابل آن سؤال که «معماری از اسلام چه می‌خواهد؟»؛ پرسشی که سنّت‌گرایان یا بوم‌گرایان معماری در کشورهای اسلامی، سال‌هاست به آن پرداخته‌اند و برای اموری چون «ایده»، «کانسپت»، «مردم‌پذیر کردن معماری»، «روحانی کردن معماری» و بالأخره «اسلامی کردن معماری»، به اسلام یا منابع منتسب به آن رجوع کرده‌اند.
متن کامل [PDF 5346 kb]   (316 دریافت)    

فهرست منابع
1. Ahmadi, Farhad, Abbas Sheikh Zeyn-al-din and Majid Nabizade. 1997. Book City Building of Beihaqi. Architecture and Urbanism 40-41: 122‒26 [in Persian].
2. Akkach, Samer. 2005. Cosmology and architecture in premodern Islam: an architectural reading of mystical ideas. SUNY series in Islam. Edi. Seyyed Hossein Nasr. New York: State University of New York.
3. Ashraf, Ahmad. 1974. Characteristics of Urbanization in Iran, Islamic period. Sociological Studies 4: 7‒49 [in Persian].
4. Bahreyni, Seyed Hosein. 1998. Urban Design Process. Tehran: University of Tehran Press [in Persian].
5. Blair, Sheila S., Janathan M. Bloom. 1996. Art and Architecture of Islam (2) (1250‒1800). Translated by Ya`qub Azhand, 2002. Tehran: The Organization for Researching and Composing University Textbooks in the Humanities (SAMT) [in Persian].
6. Grabar, Oleg. 1978. Palaces, Citadels and Castles. In Architecture of the Islamic World: Its History and Social Meaning. Edited by George Michell. Translated by Ya'qub Azhand. 2001. Tehran: Mola Publicatins [in Persian].
7. –––––––. 2005. Early Islamic Art, 650‒1100. Vol. I, Constructing the Study of Islamic Art. Hampshire: Ashgate Publishing Limited.
8. Grube, Ernst. 1978. What is Islamic Architecture? In Architecture of the Islamic World: Its History and Social Meaning. Edited by George Michell. Translated by Ya'qub Azhand. 2001. 10-41. Tehran: Mola Publicatins [in Persian].
9. Hillenbrand, Robert. 1994. Islamic Architecture: Form, Function and Meaning. Tranlated by Iraj E'tesam. 1998. Tehran: Urban Processing and Planning Company [in Persian].
10. Holod, Renata, and Hasan-Uddin Kha. 1997. The Mosque and the Modern World. Thames & Hudson Ltd.
11. Kahera, Akel Ismai. 2002. Deconstructing the American mosque: space, gender, and aesthetics. Austin: University of Texas Press.
12. Kahera, Akel Ismail, Latif Abdulmalik, and Craig Anz. 2009. Design Criteria of Mosques and Islamic Centers: Art, Architecture and Worship. Oxford: Architectural Press.
13. Khosravi Hosseini, Seyed Gholamreza. 1996. Translation and Research of the Quranic Words. Tehran: Mortazavi Publications [in Persian].
14. Lang, Jon. 1987. Creating Architectural Theory: The role of the Behavioral Sciences in Environmental Design. Translated by Alireza Einifar. 2002. Tehran: University of Tehran Press [in Persian].
15. Mansouri, Seyed Amir. 2003. The Missing link in Architecture Education. Zibashenakht 9: 63‒68 [in Persian].
16. Mortada, Hisham. 2005. Traditional Islamic Principles of Built Environment. Translated by Abolfazl Meshkini and kiomars Habibi. 2008. Tehran: Research and Development of Urbanism and Architecture Center [in Persian].
17. Pirani, Khalil. 2003. Discovering concepts from faith. In Understanding Islamic Architecture. Ed. A. Petruccioli and K. Pirani. 30‒37. London: RoutledgeCurzon.
18. Pirnia, Mohammad Karim. 2005. Iranian Architectural Stylistics. Edited by Gholamhossein Memarian. Tehran: Sorush Danesh Publications [in Persian].
19. Rapoport, Amos. 1969. House form and culture. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall Inc.
20. Sheikh Saduq. 1983. [4th Century AH]. Al-Khesal. Qom: Jame'e Modarresin [in Persian].
21. –––––––. 1983. [4th Century AH]. Ma'ani-Al-Akhbar. Qom: Jame'e Modarresin [in Persian].
22. –––––––. 1984. [4th Century AH]. Man-La-Yahzaraho-al-Faqih. Qom: Jame'e Modarresin [in Persian].
23. –––––––. 1988. [4th Century AH]. Man-La_Yahzaraho-al-Faqih. Translated by Aliakbar Ghaffari. Tehran: Saduq Publications [in Persian].
24. Sadr, Mohammad Baqer.No Date. Eqtesad-e-na. Translated by Mohammad Kazem Mousavi. 1971. Qom: Eslami Publications [in Persian].
25. Tahbaz, Seddiqe. 2004. The Footprints of Sacredness in Islamic Architecture of Iran. Soffeh 14(39): 103‒24.
26. Vitruvius. 1914. The Ten Books on Architecture. Trans. Morris Hicky Morgan. 1960. Cambridge: Harvard University Press.