سال 3، شماره 1 - ( بهار و تابستان 1396 )                   جلد 3 شماره 1 صفحات 25-41 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


1- دانشگاه هنر اسلامی تبریز ، ahadebrahimi@tabriziau.ac.ir
2- دانشگاه هنر اسلامی تبریز
چکیده:   (564 مشاهده)
یکی از مباحث مهم در فهم تاریخ معماری ایران، مطالعه و دسته‌بندی تاق‌پوش‌ها است، کاربندی و رسمی‌بندی، عناصر تاقی مبتنی بر الگوهای هندسی هستند که ریشه در نبوغ هندسه ترسیمی معماران ایرانی دارند. علیرغم اهمیت این عناصر تاقی، در تعاریف استادکاران و پژوهشگران از ماهیت آنها و دسته‌بندی‌های ارائه شده، اختلاف نظر و حتی تناقضاتی وجود دارد که این امر درک مفاهیم پایه، توسعه ساختارهای جدید و نوآوری را با مشکلاتی مواجه می‌سازد. مسئله اصلی این پژوهش یافتن تفاوت بین کاربندی و رسمی‌بندی از منظر مکان اجرا و نحوه کاربست‌شان می‌باشد و هدف تحقیق شفاف‌سازی مفاهیم کاربندی و رسمی‌بندی و رسیدن به یک دسته‌بندی جامع بر مبنای ساختگاه و نحوه کاربست آنها است. برای رسیدن به این هدف، ابتدا آرا و نظریات موجود در زمینه کاربندی و رسمی‌بندی مورد کنکاش قرار گرفت تا تعریف مشخصی از کاربندی و رسمی‌بندی ارائه گردد. سپس گونه‌های مختلف آنها با در نظر گرفتن مولفه‌های مکانی و ساختاری به دست آمدند. این پژوهش از نوع تحقیق‌های بنیادی ـ نظری می‌باشد و به روش تحلیلی ـ توصیفی کار شده و اطلاعات لازم از طریق مطالعات میدانی، مشاهده عینی و بررسی‌های کتابخانه‌ای جمع‌آوری شده‌اند. با توجه به این نکته که استادکاران و پژوهشگران، عناصر متشکل از باریکه‌ تاق‌های متقاطع که در قالب هندسه وتری ترسیم و اجرا می شوند را «کار» نامیده‌اند، نتایج تحقیق نشان می‌دهد که هر چند مؤلفه باربری، مهمترین وجه تمایز کارهای مختلف است، ولی استقرار کارها در پوشش اصلی یا پوشش زیرین نمی‌تواند ملاک تشخیص کاربندی از رسمی‌بندی باشد و برای تشخیص این دو از همدیگر باید مؤلفه‌های محل کاربست، خصوصیات شکلی، خصوصیات ساختاری، نقش ساختمانی و کاربرد، جنس مصالح باریکه‌ تاق‌ها و نقش سازه‌ای، لحاظ گردد. در نهایت یک دسته‌بندی جامع از گونه‌های مختلف کاربندی و رسمی‌بندی بر مبنای مؤلفه‌های مذکور ارائه گردید.
متن کامل [PDF 4330 kb]   (346 دریافت)