سال 3، شماره 1 - ( بهار و تابستان 1396 )                   جلد 3 شماره 1 صفحات 81-96 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


1- دانشگاه محقق اردبیلی ، hshahbazi35@gmail.com
2- دانشگاه محقق اردبیلی
3- دانشگاه هنر اسلامی تبریز
چکیده:   (232 مشاهده)
مسجدکبود تبریز از آثار متعلق به ابوالمظفرجهانشاه از دودمان ترکمانان قراقویونلوها است. این بنا در سال870 هجری قمری به کوشش و نظارت جان‌بیگ خاتون (زن جهانشاه) پایان پذیرفت. در این مسجد نقوش مختلفی از قبیل: نقش‌های گیاهی، هندسی و کتیبه‌ای در تزئینات کاشیکاری، مشاهده می‌شود. کتیبه‌های مسجد که عمدتاً با دو خط کوفی و ثلث کار شده‌اند با نگاره‌های اطراف خود ارتباط مستقیم داشته و به آن‏ها جنبه اعتدال و هماهنگ بخشیده‌اند. هدف اصلی این مقاله، مطالعه و کشف تاثیرات عرفان و تصوف از جمله مذهب حروفیه بر انتخاب مضامین کتیبه‌ها و نوشته‌های تزئینات مسجد کبود تبریز می‌باشد. در این پژوهش، روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی و هدف از نوع کیفی می‌باشد. گردآوری اطلاعات به دو طریق میدانی و کتابخانه‌ای صورت گرفته است که در این راستا در مطالعات کتابخانه‌ای ابتدا اسناد و مدارک مورد بررسی قرار گرفته‌اند و در راستای مستند نگاری تزئینات مسجد کبود، مطالعات میدانی صورت گرفته است. در مرحله آخر براساس اطلاعات جمع آوری شده تجزیه و تحلیل اطلاعات صورت پذیرفته است. بنا بر یافته‌های تحقیق مشخص گردید که: از میان رنگ ها، دو رنگ آبی لاجوردی (در زمینه کتیبه‌ها) و سفید (در نوشتن خط متن کتیبه) رنگ غالب در تزئینات این مسجد می‌باشد که به لحاظ نمادین، این دو رنگ، با عقاید عرفا ارتباط مستقیم داشته و به نوعی نمودی از اعتقادات عرفا در تزئینات این مسجد به حساب می‌آیند. همچنین انتخاب انواع نقش شمسه‌ها و ذکر کلمات قصار عرفانی به عنوان مضامین این نقوش، نشان از تاثیر عرفان و تصوف در تصویر‏گیری تزیینات این بنای بزرگ دوره قره قویونلوها دارد. در پایان این نتیجه حاصل می‏شود که تحولات مذهبی سده نهم هجری قمری مانند اعتقاد حروفیان در کنار تصوف و عرفان در تصویر‌گیری مضامین نقوش و کتیبه‌های این بنا تاثیر بسزایی داشته است.
متن کامل [PDF 3659 kb]   (205 دریافت)