سال 2، شماره 1 - ( بهار و تابستان 1395 )                   جلد 2 شماره 1 صفحات 87-108 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


1- دانشگاه تربیت مدرس ، pourja_m@modares.ac.ir
2- دانشگاه هنر اسلامی تبریز
3- دانشگاه تربیت مدرس
چکیده:   (3495 مشاهده)

شهر تبریز از تاریخ غنی برخوردار است که متأثر از تحولات خوشایند و ناخوشایند اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و طبیعی میباشد. بافت قدیم تبریز همچون بافت برخی دیگر از شهرهای ایران، حاصل تاریخی پر فراز و نشیب و میراثی گرانبها و ارزشمند در زمینه طراحی شهری میباشد. مجموعههای شهری عظیم و بکر همچون بازارها در ایران، طی فرآیندی تاریخی از اندوختههای فکری فرهنگی و معنوی تبلور یافته و بدیهی است که به یکباره از نمونههای بیگانه دیگری الگوبرداری نشده است. بازسازی و رونق شهر تبریز پس از زلزلههای ویرانکننده و دیگر تحولات، اشارهای به وجود اصول و مبانی مکتبی از پیش شکل گرفته دارد. بازار تبریز که به ثبت جهانی رسیده، به طور مسلم از نظر کالبدی- فضایی و اجتماعی یکی از ارکان هویتی این شهر است. مسئله مورد نظر بیتوجهی به این میراث ارزشمند و عدم آشنایی با ویژگیهای اصول و مبانی مکتب مذکور و هدف اصلی استنتاج مبانی طراحی شهری از فرهنگ و سنن تبریزیان و تجلیات کالبدی موجود آن، به عنوان مکتبی از مکاتب طراحی شهری ایران‌زمین با ویژگی‌های خاص سنت طراحی شهری خود است. آموختن از این مجموعه و بازشناسی ابعاد پنهان موجود در آن، می‌تواند به ارتقای کیفیت شهرهای هم فرهنگ منطقه و توسعه فضاهای شهری کمک شایانی نماید. در این مقاله با روشی توصیفی تحلیلی موضوع از طریق تحلیل، محتوای متون و اسناد موجود و مشاهدات میدانی مورد مطالعه و بازشناسی قرار گرفته است. نتایج پژوهش نشان میدهد بازار تبریز برخلاف بازارهای تهران، اصفهان، کاشان که ساختاری خطی با انشعابات کمتر میباشند، به صورت شبکه‌ای متشکل از راستهها، دالانها، گرهها، تیمها، تیمچهها، سراها، مساجد و با انشعابات فراوان به عنوان سیستمی کارآمد در ابعاد اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی، اقلیمی و با تنوع بالای فعالیتی، با نظمی پیچیده به حیات خود ادامه میدهد. در نهایت میتوان چنین نتیجهگیری نمود که سنت طراحی شهری تبریز مکتبی است منحصر به فرد، دارای فضاهای شهری دلنشین، رنگ و لعاب گرم و شاد، بافت هماهنگ و دانه‌بندی نرم که درس‌هایی آموزنده و ارزشمند برای بازگو کردن و بازآموزی دارد.

متن کامل [PDF 4157 kb]   (3282 دریافت)